Νέο Καθεστώς Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (Α.Ξ.Ε.)

Με τον Ν. 5338/2026 (ΦΕΚ Α΄ 159/05.10.2026) θεσπίζεται νέο καθεστώς κινήτρων για την προσέλκυση Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (Α.Ξ.Ε.) στην Ελλάδα. Στόχος είναι η υλοποίηση μεγάλων παραγωγικών επενδύσεων με τη συμμετοχή μη εγχώριων επενδυτικών κεφαλαίων, σε κλάδους με υψηλή προστιθέμενη αξία για την ελληνική οικονομία.

Το καθεστώς παρέχει δύο βασικά κίνητρα: φορολογική απαλλαγή και ταχεία αδειοδότηση. Απευθύνεται σε επενδυτικά σχέδια επιλέξιμου κόστους από 10 έως 50 εκατ. €, με χαμηλότερο όριο 5 εκατ. € για συγκεκριμένους κλάδους έρευνας, καινοτομίας, τεχνητής νοημοσύνης και βιοτεχνολογίας.

Σημαντικό: Ο νόμος καθορίζει το γενικό πλαίσιο. Οι ακριβείς προθεσμίες υποβολής, ο προϋπολογισμός, τα ποσοστά ενίσχυσης και τα ειδικότερα κριτήρια θα ορίζονται στην ετήσια προκήρυξη του καθεστώτος.

Στο καθεστώς μπορούν να υπαχθούν:

• Νέες επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ελλάδα, με ημερομηνία ίδρυσης που δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες κατά την υποβολή της αίτησης.
• Υφιστάμενες αλλοδαπές επιχειρήσεις που ιδρύουν νέο υποκατάστημα στην Ελλάδα.

Οι δικαιούχοι πρέπει να έχουν μορφή Α.Ε., Ι.Κ.Ε., Ε.Π.Ε. ή αντίστοιχη εταιρική μορφή της αλλοδαπής. Στη μετοχική ή εταιρική σύνθεση μπορούν να συμμετέχουν φυσικά πρόσωπα που διαμένουν μόνιμα στο εξωτερικό ή νομικά πρόσωπα με έδρα εκτός Ελλάδας.

Δεν είναι επιλέξιμες, μεταξύ άλλων, προβληματικές επιχειρήσεις κατά τον Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (Γ.Α.Κ.), επιχειρήσεις με εκκρεμή ανάκτηση ασυμβίβαστων ενισχύσεων ή με συγκεκριμένες παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας.

Το νέο καθεστώς καλύπτει επενδυτικές δραστηριότητες στους ακόλουθους τομείς:

1. Μεταποίηση και βιομηχανική παραγωγή.
2. Έρευνα, εφαρμοσμένη καινοτομία και τεχνητή νοημοσύνη.
3. Βιομηχανοποιημένη πρωτογενής παραγωγή.
4. Βιοτεχνολογία.
5. Αμυντική βιομηχανία και αεροναυπηγική.
6. Εφοδιαστική αλυσίδα και αποθήκευση (logistics).
7. Υγεία – κέντρα αποθεραπείας και αποκατάστασης.
8. Κοινωνική πρόνοια – κέντρα παροχής υπηρεσιών οίκων ευγηρίας.

Οι ειδικότεροι περιορισμοί και οι επιλέξιμες δραστηριότητες ανά κλάδο θα εξειδικεύονται στην εκάστοτε προκήρυξη, σύμφωνα με το ενωσιακό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.

Τα επενδυτικά σχέδια πρέπει να έχουν χαρακτήρα αρχικής επένδυσης και να αφορούν μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Ίδρυση νέας επιχειρηματικής εγκατάστασης.
• Επέκταση της παραγωγικής ικανότητας υφιστάμενης εγκατάστασης.
• Διαφοροποίηση της παραγωγής σε νέα προϊόντα ή υπηρεσίες.
• Θεμελιώδη αλλαγή της συνολικής παραγωγικής διαδικασίας ή της παροχής υπηρεσιών.
• Απόκτηση στοιχείων ενεργητικού εγκατάστασης που έχει κλείσει ή θα έκλεινε χωρίς την εξαγορά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η απλή αγορά μετοχών μιας επιχείρησης ή η αντικατάσταση εξοπλισμού δεν αρκούν από μόνες τους για τον χαρακτηρισμό ενός σχεδίου ως αρχικής επένδυσης. Για ορισμένες μορφές επένδυσης εφαρμόζονται πρόσθετοι περιορισμοί, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την περιοχή εγκατάστασης.

Το ακριβές ελάχιστο και μέγιστο ύψος ανά κατηγορία και μέγεθος επιχείρησης θα εξειδικεύεται στην προκήρυξη, εντός των ορίων του νόμου.

1. Φορολογική απαλλαγή

Απαλλαγή από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των επιλέξιμων κερδών της επιχείρησης, έως το εγκεκριμένο ποσό ενίσχυσης. Η ωφέλεια σχηματίζει ειδικό αποθεματικό και δεν αποτελεί άμεση χρηματική επιχορήγηση.

Η αξιοποίηση της φορολογικής απαλλαγής μπορεί να αρχίσει, υπό προϋποθέσεις, μετά την πιστοποίηση υλοποίησης του 50% ή 65% του επενδυτικού σχεδίου ή μετά την ολοκλήρωσή του. Το συνολικό δικαίωμα μπορεί να αξιοποιηθεί εντός 15 φορολογικών ετών, με τους περιορισμούς του νόμου.

2. Ταχεία αδειοδότηση

Προβλέπεται κατά προτεραιότητα διεκπεραίωση των απαιτούμενων αδειών και εγκρίσεων, με γενική προθεσμία δύο μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου, με ειδικές ρυθμίσεις για την περιβαλλοντική αδειοδότηση και τον χρόνο προσκόμισης συμπληρωματικών στοιχείων.

Η ένταση της ενίσχυσης θα εξαρτάται από τον Χάρτη Περιφερειακών Ενισχύσεων, την περιοχή εγκατάστασης, το μέγεθος της επιχείρησης και την οικεία προκήρυξη.

• Για μεσαίες επιχειρήσεις, το ανώτατο περιφερειακό ποσοστό μπορεί να προσαυξάνεται κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες.
• Για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, η προσαύξηση μπορεί να φτάνει τις 20 ποσοστιαίες μονάδες.
• Σε ορισμένες περιοχές ισχύουν πρόσθετοι περιορισμοί για τις μεγάλες επιχειρήσεις και το είδος της αρχικής επένδυσης.

Το συνολικό ποσό ενίσχυσης ανά επενδυτικό σχέδιο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 20.000.000 €, με την επιφύλαξη των ορίων του Γ.Α.Κ. Προβλέπονται επίσης σωρευτικά όρια ενισχύσεων για μεμονωμένες και συνδεδεμένες ή συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.

Δεν έχει καθοριστεί ενιαίο ποσοστό ενίσχυσης για όλες τις επενδύσεις. Τα τελικά ποσοστά θα προκύπτουν από την προκήρυξη και τους εφαρμοστέους κανόνες κρατικών ενισχύσεων.

Ενσώματα στοιχεία ενεργητικού

• Κατασκευή, επέκταση και εκσυγχρονισμός κτιρίων και εγκαταστάσεων, μαζί με βοηθητικές υποδομές, διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου και παρεμβάσεις προσβασιμότητας.
• Αγορά και εγκατάσταση νέων μηχανημάτων και εξοπλισμού.
• Χρηματοδοτική μίσθωση (leasing) νέου εξοπλισμού, με πρόβλεψη μεταβίβασης της κυριότητας στον μισθωτή κατά τη λήξη της σύμβασης.
• Εκσυγχρονισμός ειδικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων.
• Υπό προϋποθέσεις, αγορά υφιστάμενων παγίων εγκατάστασης που έχει διακόψει τη λειτουργία της.

Οι κτιριακές δαπάνες μπορούν να φτάνουν έως 45% των ενισχυόμενων δαπανών περιφερειακού χαρακτήρα, ή έως 70% για επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Άυλα στοιχεία ενεργητικού

• Μεταφορά τεχνολογίας, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, άδειες εκμετάλλευσης, ευρεσιτεχνίες και τεχνογνωσία.
• Λογισμικό, συστήματα οργάνωσης, διασφάλισης και ελέγχου ποιότητας, καθώς και πιστοποιήσεις.

Οι δαπάνες άυλων στοιχείων υπόκεινται σε ειδικούς όρους. Το ανώτατο ποσοστό τους επί των ενισχυόμενων περιφερειακών δαπανών είναι 30% για μεγάλες επιχειρήσεις και 50% για ΜμΕ.

Δεν ενισχύονται, μεταξύ άλλων, τα συνήθη λειτουργικά έξοδα, η αγορά γης, τα έπιπλα και σκεύη γραφείου και η αγορά επιβατικών αυτοκινήτων έως έξι θέσεων.

Το επενδυτικό σχέδιο χρηματοδοτείται με μη εγχώρια ίδια κεφάλαια ή/και εξωτερική χρηματοδότηση, σύμφωνα με τους ειδικούς όρους της προκήρυξης.

• Τα ίδια κεφάλαια πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 40% του συνολικού κόστους.
• Τουλάχιστον 25% του επιλέξιμου κόστους πρέπει να καλύπτεται από ίδια μη εγχώρια κεφάλαια ή εξωτερική χρηματοδότηση χωρίς στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.

Η προέλευση και η επάρκεια των κεφαλαίων πρέπει να τεκμηριώνονται στον φάκελο υπαγωγής.

Η αξιολόγηση γίνεται από ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης και περιλαμβάνει:

1. Έλεγχο νομιμότητας και πληρότητας του σχεδίου.
2. Έλεγχο εύλογου κόστους και βιωσιμότητας.
3. Βαθμολόγηση, με συνεκτίμηση της χρηματοοικονομικής επάρκειας, της απόδοσης της επένδυσης, των νέων θέσεων εργασίας και άλλων κριτηρίων.

Η ελάχιστη απαιτούμενη βαθμολογία και οι συντελεστές βαρύτητας θα οριστούν στην προκήρυξη. Η έκθεση αξιολόγησης προβλέπεται να ολοκληρώνεται εντός 90 ημερών από την υποβολή της αίτησης.

Οι αιτήσεις υπαγωγής θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος Αναπτυξιακού Νόμου (Π.Σ.-Αν), προς την αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Ο φάκελος περιλαμβάνει, κατ’ ελάχιστον, στοιχεία του φορέα, περιγραφή και χρονοδιάγραμμα της επένδυσης, τόπο εγκατάστασης, αναλυτικό προϋπολογισμό, αιτούμενα κίνητρα, χρηματοδοτικό σχήμα και απαιτούμενα δικαιολογητικά.

Προσοχή: Η αίτηση ενίσχυσης πρέπει να υποβληθεί πριν από την έναρξη εργασιών του επενδυτικού σχεδίου, ώστε να διασφαλίζεται ο χαρακτήρας κινήτρου της ενίσχυσης. Το παράβολο υπαγωγής ορίζεται σε 1‰ του επιλέξιμου κόστους.

Η πρόοδος υλοποίησης και η ολοκλήρωση του έργου πιστοποιούνται μέσω των προβλεπόμενων διαδικασιών ελέγχου. Ο φορέας οφείλει να τηρεί διπλογραφικό λογιστικό σύστημα και διακριτή λογιστική παρακολούθηση της επένδυσης.

Μετά την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου προβλέπεται εξαετής περίοδος μακροχρόνιων υποχρεώσεων, κατά την οποία πρέπει να διατηρούνται η λειτουργία, τα ενισχυόμενα πάγια και οι λοιποί όροι της απόφασης υπαγωγής.

Ο Ν. 5338/2026 έχει θεσπίσει το καθεστώς, το οποίο προβλέπεται να προκηρύσσεται μία φορά τον χρόνο με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης. Οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης αιτήσεων, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός, τα τελικά ποσοστά ενίσχυσης, τα δικαιολογητικά και η αναλυτική βαθμολόγηση θα καθοριστούν στην αντίστοιχη απόφαση.

Οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές που σχεδιάζουν την εγκατάσταση ή επέκταση παραγωγικής δραστηριότητας στην Ελλάδα μπορούν να προετοιμάσουν έγκαιρα τη δομή του επενδυτικού φορέα, το χρηματοδοτικό σχήμα, την τεχνικοοικονομική μελέτη και την τεκμηρίωση της προέλευσης κεφαλαίων.

Διευκρίνιση: Η υπαγωγή στο καθεστώς κινήτρων του Ν. 5338/2026 δεν υποκαθιστά τυχόν απαιτούμενο έλεγχο ξένων επενδύσεων σύμφωνα με τον Ν. 5202/2025.

Νομική βάση: Ν. 5338/2026, ΦΕΚ Α΄ 159/05.10.2026, ιδίως άρθρα 2–27.
Επίσημη ενημέρωση: Βουλή των Ελλήνων – Νομοθετικό έργο · Υπουργείο Ανάπτυξης – Προκηρύξεις.
Το παρόν έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και βασίζεται στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο κατά την 06.11.2026. Οι ειδικοί όροι κάθε κύκλου θα πρέπει να επιβεβαιώνονται από την οικεία προκήρυξη.